Tinnitus, halk arasında bilinen adıyla kulak çınlaması, dış ortamda herhangi bir ses kaynağı yokken kişinin ses algılamasıdır. Bu ses; çınlama, uğultu, vızıltı, ıslık, nabız atışı şeklinde olabilir. Tek kulakta, iki kulakta ya da başın içinde hissedilebilir. Tinnitus bir hastalık değil, altta yatan bir durumun belirtisidir. Bu nedenle doğru yaklaşım; çınlamayı susturmaya çalışmadan önce nedenini araştırmaktır.
Tinnitus Türleri Nelerdir?
Tinnitus temel olarak iki ana gruba ayrılır:
1.Subjektif Tinnitus
En sık görülen tiptir.
Sadece hasta tarafından duyulur.
Genellikle işitme kaybı veya iç kulak (koklea) hasarı ile ilişkilidir.
2.Objektif Tinnitus
Nadir görülür.
Doktor muayene sırasında sesi duyabilir.
Çoğu zaman damarsal nedenlere veya kas spazmlarına bağlıdır.
3.Pulsatil (Nabızla Atan) Tinnitus
Kalp atışıyla senkron ses duyulur.
Bu durum mutlaka ayrıntılı olarak araştırılmalıdır.
Tinnitus Neden Olur?
Tinnitusun birçok nedeni olabilir. En sık karşılaşılan nedenler yaşa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi), gürültüye maruziyet, akustik travma, kulak kiri , orta kulak enfeksiyonları, otoskleroz, işitme siniri tümörleri (örneğin vestibüler schwannoma), damarsal nedenler (yüksek tansiyon, anemi-kansızlık, damar anomalileri), sistemik ve metabolik nedenler (tiroid hastalıkları, diyabet, vitamin eksiklikleri) ve ilaçlardır (Ototoksik Etki) (Bazı antibiyotikler, kemoterapi ilaçları, yüksek doz aspirin).
Tinnitus Beyinde Nasıl Oluşur?
Güncel bilimsel verilere göre tinnitus yalnızca kulaktan kaynaklanan bir problem değildir. İç kulaktaki hasar sonrası beyindeki işitsel yollar yeniden organize olur. Beyin, eksik gelen sesi “tamamlamaya” çalışırken hayali bir ses üretir. Bu durum nöroplastisite ile ilişkilidir. Ayrıca limbik sistem (duygusal merkez) tinnitus algısının şiddetini artırabilir. Bu nedenle stres, anksiyete ve uykusuzluk çınlamayı daha belirgin hale getirir.
Tinnitus Nasıl Değerlendirilir?
Tinnitus değerlendirmesi kişiye özeldir ve şu basamakları içerir:
✔ Ayrıntılı hikâye
✔ Odyolojik testler (işitme testi)
✔ Timpanometri
✔ Gerekirse MR görüntüleme
✔ Kan tetkikleri
Tek taraflı, ani başlayan, işitme kaybı eşlik eden veya nabızla senkron çınlamalarda ileri tetkik şarttır.
Tinnitus Tedavisi Var mı?
Tinnitusun tedavisi nedene yöneliktir.
Eğer altta yatan neden varsa:
- Kulak kiri temizlenir
- Enfeksiyon tedavi edilir
- İşitme kaybı varsa işitme cihazı önerilir
- Damarsal nedenler araştırılır
Nedene yönelik tedavi mümkün değilse:
- Ses terapisi (white noise)
- Tinnitus retraining therapy (TRT)
- Bilişsel davranışçı terapi
- İşitme cihazları
- Maskeleme cihazları
- Yaşam tarzı düzenlemeleri
Şu an için tinnitusun tamamen ortadan kalkmasını sağlayan kesin bir ilaç yoktur; ancak doğru yönetim ile hastaların büyük kısmında belirgin rahatlama sağlanabilir.
Ne Zaman Acil Başvurmalısınız?
Ani işitme kaybı ile birlikteyse
Tek kulakta sürekli artan çınlama varsa
Nabızla atıyorsa
Baş dönmesi ve denge kaybı eşlik ediyorsa
Bu durumlarda gecikmeden KBB uzmanına başvurulmalıdır.
Prof. Dr. Elif Aksoy
KBB Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı
Ses ve Yutma Bozuklukları
